این دانشنامه در حال تصحیح و تکمیل می باشد. از این رو محتوای آن قابل ارجاع نیست. پیشنهاد عناوین - ارتباط با ما

حسن صفی علی‌شاه اصفهانی

از دانشنامه حوزه علمیه اصفهان
پرش به ناوبری پرش به جستجو

حاج میرزا حسن اصفهانی( متولد1251ق) فرزند محمد باقر ملقب به «صفی علی شاه» و متخلص به «صفی» ، عارف سالک و شاعر ادیب اصفهانی بود.

معرفی

در سوم شعبان (1251ق) در اصفهان متولد شد. در این شهر به تحصیل پرداخته و در جوانی شیفته دراویش و عرفا شد و به شیراز سفر کرد و دست ارادت به میرزا کوچک رحمت علی شاه شیرازی داد و پس از وفات مراد خود به هندوستان رفته و از آن جا به سفر حج رفت. پس از آن به هندوستان رفته و در محضر مرتاضان و اهل سلوک حاضر شد.

عاقبت در سال (1288ق) از طرف حاج محمد منور علی شاه مجاز به دستگیری و ارشاد دراویش گردیده، رحل اقامت در طهران انداخته و به همت مریدان خانقاهی بنا کرده، دستگاه ارشاد گسترد.

بعد از آن در سال (1294ق) منورعلی شاه به طهران آمد و بین او و صفی علی شاه اختلاف و نزاع لفظی واقع شد. منورعلی شاه به شیراز برگشته و صفی علی شاه ادعای قطبیت نمود و فرقه صفی علی شاهی نعمت الهی را تأسیس نموده، بسیاری از بزرگان و شاهزادگان مرید او شدند.

آثار

او کتب چندی در ادب و عرفان و تفسیر به نظم و نثر نوشته که از آن جمله است:

1. «آیه العشاق»

2. «اثبات نبوت خاصّه»

3. «اسرار المعارف»

4. «اطوار سبعه» یا «هفت منزلی که سالک راه حق باید آن را طی کند» نسخه خطّی آن ضمن مجموعه 2291 در کتابخانه آیت اللَّه مرعشی در قم موجود است.

5. «بحرالجواهر»

6. «بحرالحقایق»

7. تفسیر «قرآن مجید» معروف به «تفسیر صفی»، منظوم بر وزن مثنوی معنوی [که در تهران چاپ سنگی شده است و در سالهای اخیر محقّق دانشمند آقای حامد ناجی اصفهانی آن را تصحیح نموده و به چاپ رسانده اند.]

8. «دیوان اشعار»

9. «زبده الأسرار»، در اخلاق و مراثی [در سال 1289ق در تهران چاپ سنگی شده است و بار دیگر در سالهای اخیر به تصحیح دکتر خلیل خطیب رهبر به چاپ رسیده است.

10. «شرح حدیث الشریعه»، موجود در کتابخانه آیت اللَّه گلپایگانی در قم

11. «رساله در تصوّف» موجود در کتابخانه آیت اللَّه گلپایگانی در قم

12. «عرفان الحق» که آن را «دیوان الحقایق» و «بحر الحقایق» نیز گویند. [نسخه ای از آن در کتابخانه آیت اللَّه گلپایگانی موجود است.

13. «میزان المعرفه» [نسخه ای از آن در کتابخانه آیت اللَّه گلپایگانی موجود است.[۱]

وفات

صفی علی شاه در طهران وفات یافته و در خانقاه خود واقع در خیابان صفی علی شاه مدفون گردید.[۲]

پانویس

  1. المآثر و الآثار (چهل سال تاریخ ایران)، ج1، ص293؛ طرائق الحقائق، ج3، صص 446-441؛ مجله یادگار، سال پنجم، شماره 4، آذر و دی 1327، ص83؛ مکارم الآثار، ج4، صص 1389-1387؛ الذریعه، ج1، ص101و ج4، ص279 و ج15، ص246؛ ادبیات معاصر، صص 66 و 67؛ شرح حال رجال ایران، ج1، صص 341-33؛ ریحانه الأدب، ج4، صص 467-465؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، صص 484 و 485؛ رجال اصفهان (دکتر کتابی)، ج1، صص 386-380.
  2. مهدوی، اعلام اصفهان، ج۲،ص449.

منبع